Problemoj

Mi ne ŝatas solvi miajn proprajn problemojn, neniu ŝatas tion. Ĉiam estas pli plaĉe kiam io okazas kaj tiam la problemo ne plu estas. Krom kiam mi scias kiel fari ĝin, aŭ kiam la procedo de lernado estas en si mem gajno. Ni ĉiuj ŝatas solvi proprajn problemojn kiam ni povas, pro la sento kiun ni ricevas kiam ni sukcedas.

Tio estas du malaj asertoj, sed mi pensas ke la du sentiĝas pli-malpli pravaj. Ni spertas du malsamajn klasojn da problemoj. Unu estas tiuj kiuj estas niaj, kiujn ni povas regi kaj solvi, kaj kies solvoj sentigos nin pli bonaj. Kaj estas aliaj problemojn, pri kiuj ni eĉ ne scias kiel komenci; problemoj tiom kaŝitaj en amasoj de konfuzoj ke ni eĉ ne certas pri kio vere estas la problemo. Estas iom nature pensi ke la dua speco de problemo ne vere estas por ni solvendaj.

Rakontoj

Troviĝas komuna fadeno en multaj rakontoj, pri savanto kiu aperas kaj iel scias ĝuste kion fari. Fe-rakontoj havas princojn kaj reĝojn kiuj povas alveni je la ĝusta momento kaj simple nature agi laŭ maniero kio plbonigas ĉion. Iuj rakontoj havas magiajn rolulojn kiuj laŭvorte aperas el nenio por savi ĉiujn. Plimulto da religioj, kaj certe ĉiuj kultoj, estas faritaj ĉirkaŭ ideo ke ekzistas iu en la mondo aŭ en la universo kiu laŭ sia naturo povas solvo problemojn. La grandulo havas la potencon kaj la sekretojn, kaj uzos tiujn saĝe, se nur estus kielo de sciigi lin ke li estas bezonata.

Ankaŭ ekzistas tendenco en tiaj rakontoj al havi iun kiu neas la savanton. Ofte estas iu kiu ne kredas ke la savanto vere estas tiu kiun li pretendas esti, kaj batalos por io multe pli baza kaj malpli nobla, rezistanta la perfektan solvon kiu staras antaŭe. Tiu ulo estas la malbonulo, kaj finfine oni vidos ke li estas malamiko ĉiuj, pro lia vola malsukceso de kredo. Kia rakonto estus se la realismulo pravus?

Kredo

Kredo je magio traestas la mondon, kvankam oni renomis ĝin multajn fojojn. Homoj kredas je multaj specoj de aferoj kiuj ili sciu esti nerealaj, sed ili preferas imagi alie. Allogas la ideo ke ekzistas iu forto kiun oni povas rekta jugi, sen bezono de la komplika afero de interagi kun la mondo kaj kun aliaj uloj. Oni verŝajne notu kun iom da ironio ke tiaj homoj povas fali en profundan obsedon kun tiuj promesoj de facilaj solvoj. Kiam la unua pocio ne havigas tujan belecon promesitan, tiam esploro devas komenciĝi por trovi kial la magio ne funkciis. Eble estas iu baza kondiĉo kiun oni devas atingi, eble la pocio funkcias nur se la uzanto trinkis sufiĉan akvon la antaŭan tagon. Specon de prascienco okazas, provante solvi problemon de kial la magio ne funkciis.

Nenio konstruita sur kredo povas daŭri, ĉar kredo estas tro ŝanĝiĝebla. Eble aspektas kvazaŭ kredo povas daŭri tra plej teruraj luktoj, sed la kredo mem estas ĉiam ŝanĝiĝanta. Tio kio daŭras estas la ideo ke povas ekzisti iu simpla unuiganta solvo pri ĉiuj aferoj kiuj ne ŝajnas justaj.

Espero

Flanknoto: Mi uzas la vorton “kredo” specife. La ideo ke iu afero kio ŝajnas ne ekzisti eble ekzistas.

Mi sugestas la vorton “espero” kiel alian koncepton. Espero estas la sento ke io eblas, dum oni agnoskas evidenton ke ĝi ne ekzistas nun.

Dependenco

Homoj povas fari malmulton en izoleco. La solaj homoj kiuj estas vere sendependaj estas tiuj kiuj ne havas kontakton kun aliaj, kiuj loĝas malkonektite de la retoj de socio. Tio povas esti alloga vivo, sed estas vivo kio rapide iĝas problema fronte al eĉ malgranda ŝanĝiĝo en sano, vetero, aŭ miliono da aliaj aferoj.

Por ordinarulo, ĉio dependas de amaso de aliaj uloj. Ni ĝenerale ne povas fari la manĝaĵojn kiujn ni bezonas, kaj anstataŭe aĉetas ĝin de aliuloj. Eĉ tiu baza homa nepraĵo eblas nur pro reto de interagoj trans la mondo.

Kaj pri teĥnologio, neniu ulo en la mondo povas scii ĉion, kaj neniu povas fari ĉion, kion ni pensas nepra por niaj modernaj vivoj. Mi skribis ĉi tion per komputilo kiun mi povas koncepte kompreni, sed neniam povus konstrui ekde nenio eĉ se mi dediĉus mian vivon al tiu tasko.

Nia moderna mondo estas kreita per teksitaj agoj. Diversaj uloj scias diversajn aferojn, faras diversajn taskojn, mastrumas diversajn fluojn. Ni ne povas eskapi tion krom se ni iĝas tre malsama speco de besto.

Simpleco

Nenio en ĉi tiu mondo estas simpla. Homoj havas nur limigitan komprenon pri la natura mondo, kaj tiun komprenon ne ĉiuj kunhavas. Des malpli ni sukcesas kompreni nin reciproke, aŭ ni pasigus malpli da tempo en bataloj. Kompreno de malsimplaj sistemoj estas en si mem malsimpla, tamen eble mi povas enkadrigi ĝin en simpla maniero:

Por kompreni ion malsimplan, oni devas resti konscia pri tiu malsimpleco, fokusante pri specifajn partojn de ĝi. Forigu tion kio certe ne gravas, sed akcepti ke nenio ekzistas izolite.

Tio ne estas solvo por io; du frazoj ne povas esti solvo por io ajn malsimpla. Eble ĝi estas utilaĵo, kion oni memoru kiam situo ŝajnas esti troa.

Troviĝas homoj kiuj deziras ke malsimpleco ne ekzistu - ili estas tiuj kiuj kredas je magio, kaj pensas ke eble ekzistas simpla respondo atendanta ilin. Troviĝas ankaŭ homoj kiuj volas subteni tiun kredon, por regi tiujn serĉantojn al simpleco. Homo kiu povas oferti esti savanto, pretendi havi solvon en mano, povas fari terurajn aferojn.

Malinkluzivigo

Kiam kredo influas homojn, ili emas forgliti de realo. Homo kiu serĉas simplecon en malsimpla situo ofte ne emas vidi realon, ĉar tio povas konduki al senesperiĝo. Estas pli facile pluigi la kredon je simpleco kiam vidiĝas malpli da kontraŭaj faktoj.

Por malinkluzivigi ideojn, oni devas ankaŭ malinkluzivigi homojn. Grupo da homoj kun kredo je io nereala ne povas eninviti homojn kun aliaj kredoj, aŭ aŭskulti la vortojn de iu kiu povas malpruvi tiujn kredojn. “Aŭskulti” eble ne estas la ĝusta termino. La vortoj eble eniras la orelojn de la kredantoj, sed tiam ili devas tuj ilin forturni kaj forsendi. Devas esti aŭtomata respondo ke gardas la kredon kontraŭ la envenantoj. Ne povas esti intelekta diskuto, nur normigita respondo kaj ŝanĝo de temo.

Grupo da homoj kiu estas difinita per kredo estos malinkluziviga, estos kultivejo de unu idearo. Eble povas esti ke la kredo ne temas pri simpleco, sed mi emas imagi ke tio estas la plej ofte bazo. Kredo precipe temas pri krei izolecon de la mondo, kaj tio kontraŭ kio ne volas esti protektataj estas malsimpleco. Ni ne ŝatas la ideon ke neniu regas.

Akceptemo

Estas fakto ke iuj homoj estas tre regataj de ilia pasinteco. Homoj estas trejnitaj de siaj situoj, ili iĝas lertaj pri travivi en la mondo en kiu ili devas vivi, kaj tio signifas ke ili taŭgiĝu, iĝu pli similaj al aliuloj, kaj lernu pri kio oni ne demandu. Ni akceptu ke ĉiuj homoj havas tiun mikson ke unikeco kaj uniformeco. Ĉiuj havas ion por kontribui, sed eble ili lernis kaŝi ĝin.

Ni devas akcepti homojn, pro kelkaj kialoj. Homo estas sendependa ento, kaj havas rajton esti individua, malgraŭ tio ĉu ili similas aliulojn. Ni ankaŭ ne povas antaŭscii ke ulo kiu kaŭzas problemojn al ni estas nature tiel - ili eble agas laŭ tio kion ili lernis en malsana medio.

Akcepto, ene de limoj, permesas ke ĉiu iĝu tio kio ili povas esti. Preter tio, ne-akcepto kondukos nin al situo en kiu uloj devas trovi propran malinkluzigan grupon, kaj instigos konkuron kiam kunlaborado estos bezonata. La solaj aferoj kiujn ni ne akceptu estas la ideo ke ni ne provu solvi niajn problemojn, kaj la ulojn kiuj diras ke ni ne provu.

Komunikado

Ni estu povaj vidi ke samkiel la mondo estas malsimpla, tiel estas homoj. Ĉiu ulo havas propran enan mondon, modelon de la reala mondo, sed influitan de la unika stato de sia korpo kaj siaj spertoj. Kvankam ni povas antaŭsupozi iom pri ulo sur bazo de ties fono, ni konsciu ke ĉi tio povas esti nenio pli ol komencejo por lerni pri li. Ke ulo estas de aliaj lando diras al ni ke li verŝajne ne spertis aferojn kiujn ni spertis, sed diras nenion pri tio kion ili eble kapablos.

Ne ekzistas mallongvojo al lerni pri ulo. Iu ajn metodo kio lasas ke ni lernu pli rapide estas verŝajne iu speco de antaŭjuĝo. Por lerni pri ni reciproke ni devas komuniki, kaj la plej potenca ilo kiun ni havas por tio estas lingvo. Estas facile imagi ke se iu ne komprenas onian lingvon, tiu devas havi multe malsaman manieron por vidi la mondon, se ne troviĝas pruvo pri tio. Lingvo eble gvidas nian metodon de interago, sed nur ĉar lingvo estas forte ligita al nia kulturo.

Povus esti utile adopti helplingvon, kiel Esperanton, por kuraĝigi al uloj ke ili komuniku rekte kaj honeste, anstataŭ ol uzi tre malfacilajn naciajn lingvojn. Tiel ni povos krei egalecon, sed ankaŭ helpi nian komunikadon. Naciaj lingvoj, lernitaj dum infaneco, povas kaŝi multon da nuanco, kaj eble neniam estos klaraj al tiuj kiuj lernas pli malfrue en vivo, aŭ eĉ al tiuj kiuj lernas la saman lingvon en alia loko.

Je sama tempo, ni restu konscia ke ni ĉiuj havas malsamajn kulturajn spertojn, kaj nature uzas lingvon malsame. Fakto ke unu ulo estas pli rekta ol alia ne ĉiam signifas ke unu estas malpli ĝentila. Ni anstaŭsupozu kompatan intencon, krom se ni havas kialon por pensi alie.

Politikoj

Mi volas sugesti simplan ideon, sen sugesti ke ĝi iel estas magia solvo. Ĝi estas nur maniero de pensado kio povas esti utila bazo por pli da pensado.

Ekzistas du specoj de politikoj. Unu estas progresema, kaj esperas ke homaro kaj socio malvolviĝos, ke ni trovu novajn aferojn, iru al novaj lokoj, kaj trovos kielon de vivado kio feliĉigos nin kiel homojn.

Tiu grupo estas vasta, kaj akceptema. Ĝi devas esti akceptema ĉar se io ekzistas en realo, tiu grupo da homoj devas akcepti ĝin, lerni pri ĝi, kaj lerni vivi kun ĝi. Neniun ideon oni povas aŭtomata malinkluzivigi, kaj ankaŭ neniun homon, ĉar ni ankoraŭ ne scias la ĝustajn respondojn; ni ĉiam esploras.

Mi nomas ĉi tiun idearon “funkciismo”. Sekvanto de tiu idearo celas pensi pri homoj laŭ tio kion ili povas fari, kaj laŭ tio kion povas fari socio kiam ĉiuj uloj kuniĝas.

Mi nomas la malan idearon “esencismo”. Eble tiu nomo estas malpli klara, mi provos klarigi. La difina eco estas ke ĝi taksas homojn laŭ tio kion ili estas. La celo de esencismulo estas krei socion ne de ĉiuj, sed de tiuj kiuj estas esence similaj unu al aliaj.

En esencismo povas ankaŭ esti plano al progreso, sed tio ne estas progreso por ĉiuj, ĝi estas progreso por unu grupo da homoj. La esencisma argumento estas ke ne eblas ke ĉiuj estu feliĉaj; por ke iu venku, iu devas malvenki. La celo de ĉiu ano de essencisma grupo estas ke la grupo neniam malinkluzivigi onin.

Inkluzivigo

Por esti parto de grupo, sciante ke la grupo atakos iun eksteran, oni devas ĉiam montri sian anecon. Dubi la kriteriojn de aneco montrus ke oni ne rekonas la indecon de tiuj kriterioj.

Supozu ke grupo estus difinita per “blankula supereco”. La kriterio estas iom evidenta - por esti ano estas devas esti blankula, kaj kredi ke blankuleco estas en si mem bona. Sugesti alie, ekzemple notante ke neblankulo atingis ion signifan, estus montri esenco disiĝon inter oni kaj la grupo.

Se ulo estus forĵetita de grupo kio intencas gajni potencon, tiu ulo perdus sian eblon partopreni tiun eventualan potencon. Pli timigia al averaĝa ulo estus ke li iĝus atakcelon de tiu grupo. Li ne nur estus perdinta sidlokon ĉe la tablo, li ankaŭ starigis sin kiel unu el tiuj homoj kiuj devas malvenki por ke la grupo venku.

La funkciisma starpunkto eble kompreniĝos tute per sia kontraŭa eco al tiu ekzemplo. Se grupo difiniĝas per intenco konsideri la povojn de tiu ulo, ĝi devas esti inkluziviga. Malinkluzivigi iun estus esencisma ago, kaj laŭ difino la funkciisma grupo iĝus esencisma.

Komunumo

Komunumo estas la ĉefa rezulto de niaj sociaj interagoj. Kiam ni interages bone kaj trovas komunajn intersojn, sana kaj inkluziva komunumo aperu. Uloj en la komunumo lernos fidi siajn najbarojn, kaj volos interagi kun ili en konstruaj manieroj.

Estas bone ke uloj havu fieron pri sia komunumo, sed tio ankaŭ povas esti tre danĝera. Se ni fieras pri io, ni certigu pri tio kiuj ecoj de ĝi estas gravaj al ni. Komunumo de malfidaj kaj malhelpaj uloj povas havi fieron, sed tio verŝajne bazigas sur mitoj, ne sur realo. Nacio de malfeliĉuloj kiuj defendas tiun nacion kontraŭ venuntoj verŝajne ne vere fieras pri tio kio ekzistas, sed pri io kion ili imagas.

Sanaj komunumoj povas havi unikajn ecojn, sed ili ĉiuj havas kelkajn komunanajn aferojn. Devas esti fido, interago, kaj kunlaboro. Kiam uloj konkuras unu kontraŭ aliaj, kaj provas gajni potencon pri limigitaj rimedoj, tiam la komunumo neviteble iĝos malfidema, kaj kontraŭema.

Nacioj

Mi pensas ke ne estas streĉo menci pasante ke nacio estas esencisma koncepto. La principo de nacio estas ke ekzistas uloj kiuj estas parto, kaj uloj kiuj ne estas parto, kaj ke naskiĝo estas iel esenca parto de la decido.

Civitaniĝi en nacio estas eble funkciisma ideo, ĉar kandidato devas montri sian valoron, sed tio klare estas escepte situo. La plimulto havas civitanecon pro naskiĝo, kaj tio ne estas pli ol nedinifita ideo de esti esence de tiu nacio.

Estreco

Ulo ofte iĝas estro per promesi ion, kaj esti kredata. Povas esti utile kompari la estrojn de esencismaj kaj funkciismaj grupoj.

Por funkciismulo, la celo estas provizi per maniero por trakti necertan estontecon. En ĉi tio oni tute ne povas esti absoluta, do iu ajn promeso verŝajne ne plenumiĝos, krom “ni provas antaŭen plani”. Tia estro ne povas esti “fortulo”, kun respondo al ĉiu demando, ĉar li devas esti honest pri siaj limoj. Neniu povas antaŭvidi la estontecon, ĉiuj devas partopreni por pluvivi kaj sukcesi kune.

La esencismulo havas tre malsaman taskon. Lia unua celo estas daŭrigi la integrecon de la grupo, difini ĝian esencon, kaj forpeli tiujn kiuj ne aliĝas sufiĉe proksime. La plej grava plando estas decidi kiam malrigidigi la kriterion por krei pli grandan grupon, kaj kaj rigidigi ilin por koncentri potencon.

Ŝajnas al mi klara ke la funkciisma estro havas taskon multe malpli facilan. Li ne povas promesi simplecon, ĉar li scias ke malsimpleco ekzistas. Li verŝajna ne havos sloganojn aŭ himnojn aŭ batalkriojn. La celo de funkciisma estro estas igi ke homoj daŭre pensu pri kio estas grava. La celo de esenciisma estro esti distri de tio.

Medio

Mi ne parolos pri la natura medio, krom per unu aserto kio certe estu klara al ĉiuj: Ni dependas de ĝi.

Navigi modernan vivon estas plejparte tasko de navigi la homan medion, la strukturo de socio. Iuj el tiuj strukturoj estas intence kreitaj por faciligi nian vivon, helpi al ni kunlabori kun aliuolojm malpligi la kiomon da tempo en kiu ni pensas pri negravaj aferoj. Ili ne ĉiuj funkcias laŭ tiu intenco.

Sed multaj aliaj strukturoj ne estas kreitaj por tiu celo. Iuj estas kreitaj por kapti nian atenton kaj igi ke ni estu malfeliĉaj pri aferoj kiuj ne estu al ni gravaj. Mi metas preskaŭ ĉiun specon de reklamado en tiun klason.

Aliaj estas kreitaj por ekspluati la utilajn strukturojn, por eltiri valoron sen doni ion ajn redone. Pensu ekzemple pri “negoco je alta rapideco”, metodo por “fari” monon per trompi la merkatojn kiuj estas (teorie) por pligi rendimenton de utila laboro.

Tia artefarita malsimpleco malebligas ke ni atentu pri gravaj aferoj, kaj kaŝas la informon kion ni bezonas por fari bonajn decidojn. La homoj kiuj partoprenas tiujn malsimpligajn sistemojn estas esencismaj, en tio ke ili provas profiti kune kun aliaj uloj kiuj same pretas ekspluati; ili estas klaso difinita per sia akcepto de siaj propraj ekspluataj agoj.

Partopreno

Pli funkcian socion povas konstrui nur tiuj kiuj deziras fari tion. Se troviĝos ke homoj ĝisfunde nur interesiĝas pri gajni potencon aŭ valoron por si mem kaj por siaj amikoj, eble ni alvenos al malplaĉa fino. Estas vere ke se socio elektas daŭrigi dependon de limigitaj rimedoj, ni malsupreniros ĝis batalo por depreni tiujn rimedon de aliuloj. En tia situo, senchave estos alianciĝi kun grupo for de kiu oni ne povas esti malinkluzivigita, kaj finfine homaro entute ĉesos progresi.

Malsama speco de partopreno estas bazo por funkciisma socio. Partopreno laŭ volo, en kiu homoj rekonas ke ili estas kaj individuoj kaj partoj de io pli granda.

Malgranda paradokso eble ŝajnas esti en tio. Komunuma estonteco ja postulas ke ni akceptu rolon en tuto, anstataŭ esti individuisma. Sed ĝi solviĝas tre rapide kiam ni pensas pri la alternativo. En esencisma socio onia identeco devas tute malaperi, por ke oni iĝu parto de la grupo. Por estas vera individuo oni devas akcepti limojn de individueco.

Ree al al temo. Por partopreni oni devas kompreni sian rilaton al la mondo. La unua paŝo devas esti montri la realan malsimplecon de la mondo, per forigo de la kaj la falsaj simpligoj kaj la artefaritaj malsimpligoj. Fakte, la unua paŝo eble estu prepari por tio kio venos post tio:

Komenco

Kredo je simpleco estas eble la sola afero kio lasas ke multaj uloj vivu kontente, kvankam en fantazia mondo kio ne povas daŭri. Ni bezonas helpi al homoj vidi ke ili ne bezonas tiun lambastonon, ke ili povas vivi en la reala mondo. Ni bezonas forigi la inventitajn malsimplaĵojn, kaj lasi ke homoj vidu tion kio estas reala.

Kiam okazos malpli da senutila aktiveco, ni havu plu da tempo por pensi. Decidi en ono da sekundo ne estas bona kielo por mastrumi socion. Se io havos sekvojn dum jarcentoj, oni ne decidu pri ĝi en unu tago.

Ni revenas denove al la mito de simpleco. “Fortula” estro ŝatas diri ke li havas la respondon, kaj ke oni devas nur obei. Magia savanta eble diros precize same. Juĝante laŭ historio ni povas esti iom certaj ke ili ambaŭ malpravas, kaj nin ne delogu facila respondo.

La unua paŝo estas pensi kritike, vidi la mondon kiel ĝi estas, kaj helpi ke aliuloj faru same. Se iuj uloj trovas tion timiga, ne devas helpi ilin. Kiam uloj komencis vidi aferojn pli klare, ni povos komenci decidi kion al ni vere gravas, kaj ni povos komenci atingi ĝin.

Planado

Mi supozas ke ni volas ke nia civilizo daŭru. Eble ni ne povas imagi ke io daŭru eterne, sed mi pensas ke ni ĉiuj volas eviti esti parto de la grupo kiuj detruos ion bonan. Se ni volas daŭri, ne devas fari planojn kaj provi plenumi ilin, almenaŭ ĝis ni trovos neantaŭviditajn problemojn.

Krei kaj plenumi planojn donas al ni senton pri progreso, ke ni atingas ion kune. Aŭ pli ĝuste, ĝi povas esti, se vi konsentas pri niaj celoj, kaj se ĉiuj sentas ke la elektoj sencas kaj ke la planoj atingeblas. Ni ne trorapidu al decidoj kiuj efikos niajn longdaŭrajn estontecojn. Ni kutime havas tempon por decidi kion ni volas, kaj plani almenaŭ parton de la precedo, antaŭ ol ni dediĉas nin al io.

Politikaj sistem en kiu unu partio faras planojn kaj alia disŝirias ilin estas nura maniero de malŝpari rimedojn kaj iri nenien. Kvankam ni devas havi inter ni multajn ideojn kaj opiniojn, ni ankaŭ devas atingi kunsenton kiam ajn tio eblas, kaj deidiĉi nin al niaj planoj antaŭ ol ni komencas. Politkaj partioj valoras malpli ol nenio se ili subpremas sendependan penson, aŭ se ili kreas malkonsenton instingante ke siajn anojn provu grimpi en la partio anstataŭ helpi la komunumon.

Estonteco

Troviĝas multaj homoj en la mondo, kaj krom se ni fuŝas aferojn tro multe troviĝas pli. Estas multaj homoj kiuj ne havas sufiĉon de tio kion ili bezonas por ĝui vivon kaj kontribui al nia kolektiva progreso - ili havu pli. Do ne devas kreski, laŭ iu senco. Ni devas krei pli da la aĵoj kiuj vere gravas al ni.

Ni ne povas permesi ke kresko signifu nur ke iuj uloj havos pli da mono. Ni ekkonsciu ke se ulo havas multe da mono, tio ĉefe signifas ke la ulo postulis pli ol li bezonis. Nia kresto estu komuna, tiel ke ni ĉiuj gajnu. Tio ne estas diri ke oni ne gajnu pri sia laboro, sed tio ke iu ulo “sukcesis” en io ne estas pruvo ke li meritas havi multon. La fakto de ilo estas riĉa montras ke tiu estas bonŝanca aŭ avara, kaj nur sugestis pri ĉu tiu estas bona je iu tasko.

Ni kuraĝigu al uloj ke ili faru tion pri kio ili lertas; certigu ke la plej lertaj uloj ricevu kompenson pro uzi siajn lertojn; kaj arangu ke scio kaj lerto estas instruataj kaj kunhavataj. Ni povas samtaktigi ĉies celojn, kaj tiel povi akcepti situon en kiu, ekzemple, la plej bona ago estas uzi malpli da io, anstataŭ pli. Kresko temu pri kiom ni havas kompare al tiom kiom ni bezonas. Ĝi ne estu mezuro de kiom da rimedoj ni uzas, aŭ kiom da rubaĵo ni kreas.

Konkludo

Ĉio ĉi tie estas miaj opinioj. Mi povintus prezenti ekzemplojn, kaj aldoni pli da diskto, sed tion mi ne volas ĉi tie. Ĉi tiu dokumento estas precipe priskibo de kial, laŭ mi, niaj nunan socioj ne funkcias bone, kaj kiel ni povus fari iujn ŝanĝojn. Mi ne diras ke io estas ebla, do mi ne provas pruvi ke io estas. Pli grave estas ke mi esperas ke ni povos akcepti la mondon kiun ni havas, kaj elekti kunlabori por plibonigi ĝin, ĉar alie ni verŝajne disfalos.

Problems

I don’t like to solve my own problems, nobody does. It’s always nicer when something just happens and then the problem isn’t there any more. Except when I know how to do it, or when the process of learning is a reward in itself. We all like to solve our own problems when we can, because of the feeling which we get when we succeed.

That’s two opposite assertions, but I think they both feel more or less true. We experience two different categories of problems. One is those which are ours, which we can take control of and solve, and whose solution will make us feel better. And then there are other problems, about which we don’t even know how to begin; problems that are so hidden in piles of confusion that we aren’t even sure what really is the problem. It’s pretty natural to think that that second type of problem really isn’t for us to solve.

Stories

There is a common thread in many stories, about a saviour who appears and somehow knows just what to do. Fairy stories have princes and kings who can arrive at the right moment and just naturally act in the way that makes everything better. Some stories have magical characters who literally appear from nowhere to save everyone. Most religions, and certainly all cults, are built around the idea that there is someone in the world or in the universe who is just naturally able to solve problems. The great one has the power and the secrets, and will use those wisely, if only there were some way to let him know that he is needed.

There is also matching tendency in those stories, to have somebody who denies that saviour. There is often someone who just doesn’t believe that the saviour is really who he claims to be, and will fight for something much baser and less noble, resisting the perfect solution that is just sitting there. That person is the bad guy, and will eventually be seen as the enemy of everyone, for his willful failure to believe. What sort of story would it be, if the realist was right?

Belief

Belief in magic pervades in the world, although it has been rebranded many times. People believe in all sorts of things that they should know to be unreal, but they prefer to imagine otherwise. The idea that there is some force that can be directly harnessed, without recourse to the complicated business of interacting with the world and with other people, is attractive. It should probably be noted with some irony that such people can fall in deep obsessions with these promises of easy solutions. When the first potion doesn’t bring immediate beauty as promised, then research must begin to find out why the magic didn’t work. Perhaps there is some baseline that must be met, perhaps the potion will only work if the user drank enough water the previous day. A sort of primitive science occurs, trying to solve the problem of why the magic didn’t work.

Nothing that is built on belief can last, because belief is too changeable. It might appear that belief can go on through even the most terrible trials, but the belief itself is constantly changing. The thing that lasts is the idea that there might be a simple solution, a single unifying solution to all the things that don’t seem to be right.

Hope

A sidenote: I use the word “belief” to describe something specific. The idea that a thing that doesn’t seem to exist, something for which there is no evidence, might be real.

I suggest the word “hope” as a different concept. Hope is the feeling that something might be possible one day, while acknowledging evidence that it doesn’t exist now.

Dependency

Humans can do very little in isolation. The only humans who are truly independent are those who have no contact with others, who live disconnected from the networks of society. That might be an appealing life, but it’s one that rapidly becomes a problem in the face of even a small change in health, the weather, or a million other things.

For an ordinary person, everything depends on a mass of other people. We are generally unable to produce the food that we need, and instead buy it from others. Even this most basic human necessity is only possible because of a web of interactions across the world.

As for technology, there is nobody in the world who can know everything, and nobody who can make everything, that we consider to be needed for our modern lives. I’m writing this on a computer which I can conceptually understand, but could never build from scratch even if I dedicated my life to that task.

Our modern world is a created by interwoven actions. Different people know different things, do different tasks, manage different flows. We can’t escape that unless we become a very different sort of animal.

Simplicity

Nothing in this world is simple. Humans have only a limited understanding of the natural world, and that understanding is not shared by everyone. Even less we manage to understand each other, or else we would spend a lot less time fighting. Understanding of complex systems is itself complex, although perhaps it’s possible to frame it in a simple way:

To understand something complex, one must remain aware of the complexity, while concentrating on specific parts of it. Strip away that which is certainly not important, but accept that nothing exists in isolation.

That is not a solution to anything; two sentences cannot be the solution to anything complex. Perhaps it is a useful thing to remember when a situation appears to be overwhelming.

There are people who wish that complexity would not exist - they are the people who believe in magic, and think that perhaps there is simple answer waiting for them. There are also people who want to encourage that style of thinking, in order to have control over those seekers of simplicity. A man who can offer to be a saviour, to have the solution in his hand, can do terrible things.

Exclusion

When people are affected by belief, they will tend to slip away from reality. A person who is seeking simplicity in a complex situation will often not be inclined to see how things really are, because that can lead to despair. It’s easier to maintain the belief in simplicity when there are fewer challenges to it.

In order to exclude ideas, one must also exclude people. A group of people with a belief in something unreal cannot invite in people with other beliefs, or listen to the words of someone who can disprove those beliefs. “Listen” perhaps isn’t the right term. The words may enter the ears of the believers, but then they must be immediately turned around and sent away. There must be an automatic response that keeps the belief safe against the incomers. There cannot be intellectual dialogue, only a standardised response and a change of subject.

A group of people that is defined by a belief will be exclusive, a monoculture of ideas. It might be possible that the belief is not about simplicity, but I fancy that to be the standard basis. Belief is primarily about creating isolation from the world, and the thing that we don’t like is complexity. We don’t like the idea that nobody is in control.

Acceptance

It’s true that some people are very controlled by their past. People are trained by their situations, they become good at surviving in the world in which they have to live, and that means fitting in, becoming more like others, and learning which things should not be questioned. We should accept that that all people have this mixture of uniqueness and uniformity. Everyone has something to contribute, but they may have learned to hide it.

We need to accept people, for several reasons. A person is an independent entity, and has the right to be individual, regardless of whether they easily fit in. We also cannot assume that a person who causes problems for us is naturally that way - they may be acting according to what they have learned in an unhealthy environment.

Acceptance, within limits, allows everyone to become what they can be. Beyond this, non-acceptance will take us to a place where people are obliged to find their own exclusive groups, and will instigate competition when cooperation is required. The only things that we should not accept are the idea that we should not try to solve our problems, and the people who tell us not to try.

Communication

We should be able to see that just as the world is complex, so are people. Every human has their own internal world, modelled after the real world, but influenced by the unique state of their own body and their experiences. While we can make some assumptions about a person based on their background, we need to realise that this can never be more than a starting point when learning about them. The fact that a person is from another country tells us that they probably haven’t experienced the same things as we have, but tells nothing about what they might be capable of.

There is no short cut to learn about a person. Any trick that allows us to learn faster is likely some type of prejudice. To learn about each other we need to communicate, and the most powerful tool we have for that is language. It’s easy to assume that if a person does not understand one’s language, then they must have a very different way of seeing the world, but there is no proof of that. Language may guide our methods of interaction, but only because language is so linked to our culture.

It may be useful to adopt an auxillary language, such as Esperanto, to encourage people to communicate directly and with candour, instead of using existing and very complex national languages. This can create equality, but also directly improve our communication. National languages, learned from childhood, can hide large amounts of nuance, and perhaps will never be clear to those who learn later in life, or even to those who learn the same language in a different place.

At the same time, we should remain aware that we all have different cultural experiences, and may naturally use language differently. The fact that one person is more direct than another does not always imply that one is less polite. We should assume a compassionate intent, unless we have reason to think otherwise.

Politics

I would like to suggest a simple idea, without suggesting that is somehow a magical solution. It is just a way of thinking that might be a useful basis for more thinking.

There are two types of politics. One is progressive, and hopes that humanity and society will develop, that we will discover new things, go to new places, and find a way to live that makes us happy as humans.

This group is expansive, and accepting. It has to be accepting because if something exists in reality, this group of people must accept it, learn about it, and learn how to live with it. No idea can be automatically excluded, and no person also, because we don’t yet know the answers; we are always looking.

I might call this ideology “functionalism”. A follower of this ideology aim to think about humans in terms of what they can do, and about what society can do when all the people join together.

I will call the opposing ideolgy “essentialism”. Perhaps the name is more obscure, I will try to explain. The defining feature is that it considers people based on what they are. An essentialist’s goal is to create a society not of everyone, but of those who are essentially similar to each other.

In essentialism there may also be a plan towards progress, but that is not progress for everyone, it is progress for a single group of people. The essentialist argument is that it is not possible for everyone to be happy; for someone to win, someone must lose. The goal of each member of an essentialist group is to never be excluded from the group.

Inclusion

To be part of an essentialist group, knowing that the group will attack anyone on the outside, one must always demonstrate one’s membership. Questioning the membership criteria would show that one did not recognise the merit of the criteria.

Suppose that a group was defined by white-supremacy. The criteria are fairly evident - to be a member one must be white, and believe that whiteness is inherently a good thing. To suggest otherwise, for example by noting that a non-white person had achieved something significant, would be to demonstrate an essential diversion from the group.

If a person were ejected from a group that intended to gain power, then that person has lost their chance to gain that power. More frightening to an average person is they have become a target of that group. Not only have they lost their seat at the table, they have also set themself up as one of the people who must lose so that the group can win.

The functionalist counterpoint can perhaps be understood entirely in opposition to that example. If a group is defined by considering the abilities of each person, it must be inclusive. To exclude someone would be an essentialist act, it would make the functionalist group essentialist by definition.

Community

Community is the primary result of our social interactions. When we interact well and find common interests, then a healthy and inclusive community should appear. People within the community will come to trust their neighbours, and want to interact with them in constructive ways.

It is good is people have a pride in their community, but it can also be very dangerous. If we take pride from something, we should be sure about which aspects of it are important to us. A community of distrustful and unhelpful people can have pride, but it is likely based on myths, not on reality. A nation of unhappy people who defend that nation against incomers are likely not really proud of what exists, but of something they imagine.

Healthy communities may have many unique qualities, but they all have some things in common. There must be trust, interaction, and cooperation. When people are competing with each other, and trying to take power of limited resources, then the community will inevitably become distrustful, and antagonistic.

Nations

I think it’s no stretch to mention in passing that a nation is an essentialist concept. The principle of a nation is that there are people who are a part, and people who are not a part, and that birth is somehow an integral part of the decision.

To become a citizen of a country is perhaps a functionalist idea, since a candidate must demonstrate their value, but this is clearly an exception to the norm. Most people have citizenship by birth - by nothing more than a undefined idea of being essentially of that nation.

Leadership

A person often becomes a leader by promising something, and being believed. It might be useful to compare the leaders of essentialist and functionalist groups.

For a functionalist, the goal is to provide a way to handle an uncertain future. This is so far from an absolute, that any promise is likely to be futile, beyond “we will try to plan ahead”. Such a leader cannot be a strongman, with an answer to every question, because they must be honest about their limitations. Nobody can see the future, everybody must participate in order to survive and succeed together.

The essentialist has a very different task. His primary goal is to maintain the integrity of the group, to define its essence, and drive out those who do not adhere closely enough. The most involved planning will be in deciding when to loosen the criteria to create a more massive group, and when to tighten them to concentrate power.

It seems to me clear that the functionalist leader has a much harder task. They cannot promise simplicity, because they know that complexity exists. They probably won’t have slogans, or chants, or battlecries. The goal of functionalist leader to keep people thinking about what is important. The essentialist leader’s goal is to distract from it.

Environment

I’m not going to talk about the natural environment, other than one statement which should certainly be clear to everyone: We depend on it.

Living in the modern world is mostly a task of navigating the human environment, the structures of society. Some of those structures are explicitly designed to ease our lives, to help us collaborate with other people, and reduce the amount of time we spend thinking about unimportant things. They don’t always work as intended.

But many other structures are not designed for that purpose. Some are designed to capture our attention and make us unhappy about things that should not matter to us. I put almost all types of advertising into that category, but also, for example, the stock market.

Others are designed to exploit the useful structures, extracting value without providing anything in return. Think for example about high-frequency trading, a mechanism for “making” money by exploiting the markets that are (in theory) there to provide efficiency in useful work.

This artificial complication prevents us from concentrating on important matters, and hides the information that we need to make good decisions. The people who are involved in these system are essentialist, in that they are trying to arrogate value alongside others who are similarly willing to exploit others; they are a class defined by their acceptance of their own exploitative actions.

Participation

A more functional society can only be built by people who wish to do so. If it turns out that people are fundamentally only interested in gaining power or value for themselves and their friends, then we might be approaching a dead end. It is true that if society chooses to continue to depend on limited resources, then we will descend into a fight to take those resources away from others. In such a situation, it will make sense to ally oneself to a group from which one cannot be excluded, and eventually humanity as a whole will cease to progress.

A different sort of participation is the basis for a functional society. A participation by choice, in which people recognise that they are both individuals and parts of something bigger.

A small paradox might seem to be present in that. A collective future does demand that we accept a role in a whole, instead of being an individualist. But it resolves very quickly when we think of the alternative. In an essentialist society one’s identity must completely disappear, in order to become part of the group. To genuinely be an individual, one must accept the limits of individualism.

Back to the topic. To participate, one must understand one’s relation to the world. The first step must be to expose the real complexity of the world, by removing both the false simplifications and the artificial complications. Actually, the first step is perhaps to prepare for what will come after that:

Beginning

Belief in simplicity is perhaps the only thing that allows many people to live happily, albeit in a fantasy world that cannot last. We need to help people see that they do not need that crutch, that they can live in the real world. We need to strip away the invented complications, and let people see what is real.

When there is less pointless activity going on, and fewer people are spreading lies, we should have some more time to think. Making decisions in a split second is not a good way to run a society. If something will have consequences for centuries, it should not be decided in one day.

We come around again to the myth of simplicity. A strongman leader will like to say that he has the answer, we just need to obey. A magical saviour might say exactly the same thing. Judging by history we can be pretty sure that they are both wrong, and we shouldn’t be seduced by the easy answer.

The first step is to think critically, see the world as it as, and help others to do the same. If some people find that frightening, we must help them. When people start to see things more clearly, we can begin to decide what really matters to us, and we can start to achieve it.

Planning

I assume that we want our civilisations to last. Maybe we can’t imagine that sommething will last forever, but I think we all want to avoid being part of the group that destroys something good. If we want to last, then we need to make plans and try to stick to them, at least until we discover unexpected problems.

Creating and completing plans gives us all a sense of progress, that we are achieving something together. Or rather, it can, if we agree on our aims, and everyone feels like the choices make sense and the plans are achievable. We should not rush into decisions that will effect our long-term futures. We normally have time to decide what we want, and plan at least some of the process, before we commit to something.

A political system in which one party makes plans and another tears them up is just a way of wasting resources and going nowhere. Whilst we must have many ideas and opinions between us, we must also reach consensus whenever possible, and commit to our plans before we begin. Political parties are worse than worthless if they suppress independent thought, or if they create disagreement, by instigating their members to try to climb in the party instead of helping the community.

Future

There are a lot of humans in the world, and unless we screw things up too much there will be more. There are many humans who do not have enough of what they need to enjoy life and contribute to our collective progress - they should have more. So we must grow, in some sense. We must create more of the things that are really important to us.

We cannot allow growth to mean merely that some people have more money. We should realise that if a person has a lot of money, that primarily means that the person has been taking more than they need. Our growth should be collective, where we all benefit. This is not to say that a person should not be rewarded for their work, but the fact that a person has “succeeded” in something is no proof that they deserve to have a lot. Most success is largely based on chance. The fact that a person is rich shows that they are lucky or greedy, and only hints at whether they are good at some task.

We should encourage people to do what they are good at; ensure that the most capable people are rewarded for using their skills; and make sure that knowledge and skills are taught and shared. We can try to align everyone’s interests, and thereby be able to accept a situation in which, for example, the best action is to use less of something, instead of more. Growth should be a question of how much we have compared to what we need. It should not be a measurement of how much resource we use up, or how much rubbish we produce.

Conclusion